توضیحات
اسهال چیست؟
اسهال (Diarrhea) یکی از شایعترین بیماریهای جهان است. این وضعیت میتوان خفیف، موقت یا مزمن باشد و زندگی شما را با مشکل مواجه کند.
تخمین زده میشود که در سراسر جهان، سالانه دو میلیارد بیماری اسهال رخ میدهد. همچنین، سالانه حدود ۱.۹ میلیون کودک زیر پنج سال (بیشتر در کشورهای درحالتوسعه) بر اثر این بیماری جان خود را از دست میدهند.
اسهال با مدفوع شل یا آبکی و غیرطبیعی شناخته میشود. بیشتر موارد اسهال آبکی، ناشی از باکتری، ویروس یا انگل است. اختلالات دستگاه گوارش میتواند باعث اسهال مزمن شود.
درصورتیکه مدفوع فرد بهصورت مکرر دفع شود، امّا حالت طبیعی داشته باشد به آن اسهال نمیگویند.
علائم اسهال
علائمی که هنگام اسهال میتوانید تجربه کنید بسته به خفیف یا شدید بودن آن و علت اسهال، متفاوت است. بین موارد شدیدِ اسهال و یک بیماری پزشکی که نیاز به درمان دارد، ارتباطی است.
زمانی که دچار این بیماری هستید، ممکن است همه این علائم یا فقط تعداد کمی را تجربه کنید. علامت اصلی این مشکل مدفوع شل یا آبکی است.
سایر علائم اسهال خفیف، شامل موارد زیر است:
- نفخ یا گرفتگی در ناحیه شکم
- نیاز شدید و فوری به اجابت مزاج
- حالت تهوع (ناراحتی معده)
اگر اسهال شدیدی دارید، احتمالاً علائم زیر را تجربه میکنید:
- تب
- کاهش وزن
- کمآبی بدن
- استفراغ
- درد شدید
- مشاهدهی خون در مدفوع
علت اسهال
این بیماری در بسیاری از موارد به دلیل عفونت در دستگاه گوارش است. میکروبهای ایجاد این مشکل عبارتاند از:
- موجودات انگلی
- باکتریها
- ویروسها
شایعترین علل شناسایی شده در جهان برای اسهال حاد، باکتریهای سالمونلا (Salmonella)، کمپیلوباکتر Campylobacter))، اشریشیا (Escherichia) و شیگلا (Shigella) هستند. در برخی از موارد، این بیماری را به نام اسهال مزمن عملکردی میشناسند، زیرا اگرچه همهی اندامهای دستگاه گوارشی سالم به نظر میرسند، امّا آنطور که باید عمل نمیکنند.
در کشورهای توسعه یافته، سندرم روده تحریکپذیر (IBS) شایعترین علت اسهال عملکردی است.
سندرم روده تحریکپذیر علائم زیادی از جمله گرفتگی، درد شکم و تغییر عادات رودهای را ایجاد میکند که منجر به مدفوع آبکی، یبوست یا هر دو میشود
بیماری التهابی روده (IBD) یکی دیگر از علل اسهال شدید است. این مشکل کولیت اولسراتیو (التهاب مزمن روده بزرگ) یا بیماری کرون را توصیف میکند. همچنین هر دو بیماری میتوانند باعث ایجاد خون در مدفوع شوند.
در زیر با برخی از علل اصلی اسهال مزمن آشنا میشوید.
کولیت میکروسکوپی (Microscopic Colitis)
این یک نوع اسهال مداوم است که معمولاً افراد مسن را تحتتأثیر قرار میدهد. این مشکل به دلیل التهاب ایجاد میشود و اغلب در طول شب رخ میدهد.
اسهال سوء جذب و سوءهاضمه
اولی، به دلیلی اختلال در جذب مواد مغذی و دومی، به دلیل اختلال عملکردی دستگاه گوارش است. مانند بیماری سلیاک (Coeliac disease).
عفونتهای مزمن
سابقه مسافرت یا مصرف آنتیبیوتیکها، میتواند باعث ایجاد این نوع مشکل شود.
غدد درونریز
گاهی اوقات علائم هورمونی باعث اسهال میشوند. این مورد در بیماری آدیسون و تومورهای کارسینوئید به وجود میآید.
سرطان
بیماری اسهال نئوپلاستیک با تعدادی از سرطانهای روده مرتبط است.
اسهال در اُمیکرون
در ویروس دلتا علائم تنفسی و مشکلات ریه، بسیار شایعتر بود. اما در ویروس اُمیکرون، بیمارانِ مبتلا به مشکلات گوارشی بیشتر بودند.
علائم گوارشی اُمیکرون عبارتاند از:
- حالت تهوع
- درد شکم
- استفراغ
- ازدستدادن اشتها
- اسهال
البته علائم این ویروس بین سردرد، مشکلات معده، سرفه و علائم آنفولانزا، متغیر است. حداقل ابزاری که میتواند مدفوع آبکی را از اسهال کرونا تشخیص دهد، آزمایش کرونا است.
اسهال سبز
خوردن برخی غذاها یا مکملها میتواند مدفوع را سبزرنگ کند. بااینحال، ممکن است یک دلیل پزشکی نیز برای دفع اسهال سبز وجود داشته باشد.
یک عفونت ویروسی یا حشره، میتواند باعث مدفوع شلی شود که رنگ مایلبهسبز دارد. یکی دیگر از علل مدفوع سبز، مشکلات گوارشی است.
اسهال سیاه
درصورتیکه متوجه اسهال قیری رنگ یا سیاه شدید، احتمال دارد به دلیل تغییر در رژیم غذایی یا دارویی باشد که مصرف میکنید. اگرچه این مسئله، گاهی اوقات نشانه یک مشکل پزشکی است که نباید آن را نادیده بگیرید.
اگر میخواهید بدانید که اسهال آبکی نشانه چیست، باید با دکتر اسهال تماس بگیرید.
در زیر بهصورت خلاصه، علتهای این مشکل را میآوریم.
- مدفوع سیاه میتواند یکی از عوارض جانبی قرصهای آهنی باشد که برای درمان کمخونی مصرف میکنید.
- بعضی اوقات خوردن غذاهای تیرهرنگ، مدفوع شما را سیاه میکند، غذاهایی مانند شکلات، چغندر، آب انگور و شیرینبیان سیاه.
- داروهای ناراحتی معده مثل بیسموت (Bismuth) برای آرامکردن شکم شما استفاده میشوند. بیسموت، زبان و مدفوع شما را سیاه میکند.
- زخم یا خونریزی داخلی.
- اگر در قسمت فوقانی دستگاه گوارش (مری و معده) خونریزی دارید، ممکن است مدفوع سیاه یا قیری رنگ داشته باشید که مِلِنا (Melena) نامیده میشود. این مسئله یکی از نشانههای سرطان مری و معده است.
- واریس سیاهرگهای متورم در مری (لولهای که غذای شما، با آن به سمت پایین حرکت میکند تا به معده برسد) گاهی اوقات میتواند خونی شود و مدفوع را سیاه کند. این مشکل در افراد مبتلا به بیماریهای کبدی شایع است.
اسهال و استفراغ
این مشکل به دلایل مختلفی ایجاد میشود. این دلایل شامل ویروسها، باکتریها، انگلها، برخی داروها یا شرایط پزشکی خاص است.
غذاهایی که هضم آنها سخت است، مانند شیرینیهای زیاد و گوشت یا ماهی نیمپز نیز میتوانند باعث استفراغ یا اسهال شوند.
در زمان اسهال و استفراغ، موارد زیر را رعایت کنید:
- استراحت کافی داشته باشید
- از استرس دوری کنید
- مقدار زیادی مایعات شفاف مانند آب و نوشابههای ورزشی بنوشید
- دوغهای نمکی بخورید
- رژیمی را دنبال کنید که شامل غذاهای ملایم است
- از لبنیات پرهیز کنید
- کافئین مصرف نکنید
اسهال زرد
در اکثر اوقات، مدفوع زردرنگ، ناشی از علل زیر است:
- نشاندهنده یک اختلال زمینهای در کبد یا کیسه صفرا
- نشانه ژیاردیازیس که یک عفونت و انگل رودهای است و از آب آلوده وارد بدن انسان میشود
اسهال با سوزش
اسهال روند هضم را تسریع میکند؛ بنابراین غذاها اغلب به طور کامل تجزیه نمیشوند. این بدان معناست که اسیدهای معده و آنزیمهای گوارشی ممکن است در این بیماری وجود داشته باشند.
اینها میتوانند به بافتها، آسیب برسانند و باعث احساس سوزش رکتوم در حین یا بعد از اجابت مزاج شوند.
اسهال طولانی مدت
خیلی از افراد میپرسند که اسهال شدید نشانه چیست؟ مدفوع آبکی که چند هفته طول میکشد، احتمالاً ناشی از یک مشکل سلامتی دیگر مانند سندروم روده تحریکپذیر است. همچنین میتواند ناشی از یک بیماری رودهای مانند کرون با بیماری سلیاک باشد.
برخی از عفونتها مانند انگلها، علت داشتن اسهال به مدت طولانی هستند. برای بررسی بیشتر، باید به متخصص گوارش مراجعه کرد.
اسهال صفراوی
سوء جذب صفراوی (BAM) وضعیتی است که روده شما نمیتواند اسیدهای صفراوی را بهدرستی جذب کند. این مسئله منجر به اسیدهای صفراوی اضافی در روده میشود و اسهال آبکی ایجاد میکند. صفرا یک مایع طبیعی است که در کبد ساخته میشود. این ماده برای هضم سریع غذا لازم است.
راهکارهای درمانی طب اسلامی در پک اسهال چیست؟
پاسخ: در ابتدا روش های پیشگیری و سپس توصیه های لازم برای درمان خانگی و سپس دستورات طب اسلامی را با آن آمیخته میکنیم و در اختیار شما مخاطب محترم قرار میدهیم:
راههای پیشگیری
راههای زیر برای جلوگیری از این بیماری مناسب است:
- شستن دستها با آب و صابون پس از به خانه آمدن، پختوپز و غذا خوردن، راههای مهمی برای جلوگیری از اسهال است. شستن کامل دستها واقعاً میتواند به حفظ سلامتی شما و اطرافیانتان کمک کند.
- روتاویروس (Rotavirus) یکی از علل این بیماری است که با واکسن روتاویروس قابل پیشگیری است. این واکسن در چند مرحله به نوزادان زده میشود.
- با نگهداری غذا در دمای مناسب، نخوردن چیزهایی که خراب شدهاند و پختن غذا با دمای توصیه شده، میتوانید از این مشکل جلوگیری کنید.
- اسهال مسافرتی ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که سایر نوشیدنیهایی که مصرف میکنید، آلوده باشد. این بهاحتمال زیاد در کشورهای درحالتوسعه بیشتر است. برای جلوگیری از بیماری، از آب لولهکشی ننوشید.
- از تکههای یخ که در بیرون میفروشند استفاده نکنید.
- دندانهای خود را با آب لولهکشی مسواک نزنید.
- فرآوردههای شیر یا آبمیوههای غیرپاستوریزه مصرف نکنید.
- غذاهای محلی را از دستفروشان خیابانی نخرید.
- گوشت خام یا نیمپز مصرف نکنید.
- میوهها و سبزیهای خام و شسته نشده مصرف نکنید.
- در صورت شک داشتن بهسلامت آب، آن را بجوشانید.
برای درمان اسهال چه بخوریم و راه درمانی آن چیست؟
در بیشتر موارد میشود اسهال را بهراحتی درمان کرد. بااینحال داروهای بدون نسخه همیشه درمانکننده نیستند. اگر بیماری شما ناشی از عفونت یا انگل باشد، باید برای درمان به متخصص گوارش مراجعه کنید.
یک قانون کلی این است که اگر تب یا خون در مدفوع خود دارید، از داروهای بدون نسخه برای درمان خود استفاده نکنید.
هنگامی که این مشکل برای مدت طولانی (چند هفته) ادامه یابد، پزشک درمان شما را بر اساس علت آن قرار میدهد. این میتواند شامل چند گزینه درمانی مختلف باشد. مانند:
- آنتیبیوتیکها: یک متخصص گوارش، احتمالاً یک آنتیبیوتیک یا سایر داروها را برای درمان عفونت یا انگلی که باعث این بیماری میشود، تجویز میکند.
- دارو برای یک بیماری خاص: اسهال میتواند نشانه از چندین بیماری دیگر باشد، از جمله سندرم روده تحریکپذیر، بیماری التهابی رودهای مانند بیماری کرون و کولیت یا رشد بیش از حد باکتری. با مشخصشدن علت، میتوان آن را درمان کرد.
- پروبیوتیکها: گروهی از باکتریهای خوب مانند پروبیوتیکها، گاهی اوقات برای ایجاد مجدد یک بیوم سالم، برای مبارزه با بیماری استفاده میشود. برخی از متخصصان گوارش، تجویز پروبیوتیکها را برای درمان توصیه میکنند.
درمان خانگی اسهال
زمانی که یک مورد حادِ اسهال دارید، اغلب میتوانید بدون نیاز به هیچ دارویی از آن مراقبت کنید. کارهایی که باید برای مراقبت انجام دهید، عبارتاند از:
- نوشیدن مقدار زیادی آب و مایعات متعادلکننده (مانند آبمیوههای رقیق شده و بدون پالپ، آبگوشت، نوشیدنیهای ورزشی و نوشابههای بدون کافئین). مطمئن شوید که در طول روز بهاندازه کافی آب به بدن میرسانید. با نوشیدن مقدار زیادی مایعات، بدن خود را در برابر کمآبی محافظت کنید.
- کاهش مصرف نوشیدنی و غذاهای حاوی کافئین، میتواند اثر ملین خفیفی داشته باشند. این مسئله به بهبود بیماری کمک میکند (مانند قهوه، نوشابههای رژیمی، چای پررنگ، چای سبز و شکلات).
- از غذاهایی که گازدار است پرهیز کنید. اگر به مدفوع آبکی و گرفتگی شکم دچار میشوید، میتوانید مواد غذایی گازدار را مصرف نکنید (مانند لوبیا، کلم بروکلی، آبجو و نوشابههای گازدار).
- گاهی اوقات بیماری ناشی از عدم تحمل لاکتوز در بدن است؛ بنابراین از مصرف لاکتوز (مواد لبنی) خودداری کنید.
درمان اسهال دموی یا خونی
- اگر دچار اسهال خونی هستید علف هفتبند استفاده کنید.
- در صورت ابتلا به اسهال خونی میتوانید بهجای آب از شیره خرفه استفاده کنید. برای این کار ۲۵ گرم تخم خرفه را در چهار لیوان آب بجوشانید و بعد از سرد شدن بنوشید.
- یک قاشق مرباخوری از پودر ختمی را در یک لیوان شیر دمکرده و صافکرده و میل کنید. در طب سنتی گل ختمی در درمان اسهال خونی مؤثر است.
-۱۰ گرم بارهنگ، ۵ گرم انیسون، ۵ گرم دانه انار، ۵ گرم خون سیاوشان تهیه کنید. همهی مواد بالا را آسیاب کرده و با شربت آبلیمو میل کنید. این نوشیدنی ضد اسهال خونی میباشد.
درمان اسهال بلغمی یا سرد و تر
برای درمان این اسهال از روشهای زیر کمک بگیرید:
- زیره سبز، زیره سیاه و بلوط را در سرکه خیسانده و بعد از سرکه خارج کرده و بعد از هر غذا یک قاشق مرباخوری میل کنید.
- خوردن دارچین با رب انار و یا خوردن مکرر مخلوطی از رب انار باکمی دارچین را تا قطع شدن اسهال رطوبتی ادامه دهید.
روشهای عمومی درمان اسهال
توصیه ها و درمان های خانگی متعددی برای اسهال گزارش شده است، موارد زیر در بهبود و درمان اسهال مفیدند:
استراحت کافی و رژیم غذایی سالم
در هنگام این بیماری نیاز است به اندازه کافی استراحت کرده و سعی کنید مایعات و الکترولیتهای از دست داده بدن را با خوردن زیاد مایعات و غذاهای ساده نظیر سوپ ساده، برنج به شکل کته،سیبزمینی کاملاً پخته شده و موز کاملا رسیده جبران کنید.
مصرف یک نوشیدنی خانگی برای جبران آب بدن
- به یک لیوان آب جوشیده سرد شده مقداری نمک و یک قاشق چایخوری شکر اضافه نمایید. این ترکیب را پس از هر بار دفع مزاج مصرف کنید.
- لازم است مخلوط مورد نظر جرعه جرعه خورده شود تا از بروز استفراغ پیشگیری گردد.
خوردن سیب
سیب را رنده کرده و در بشقاب بگزارید تا قهوهای شود. سپس آن را له کرده و یک بار در روز بخورید.
دم کرده زیره + دارچین + زنجبیل
یکی از راهکارهای درمان خانگی اسهال مصرف دم کرده تهیه شده از یک قاشق چایخوری پودر زیره با همان میزان دارچین و زنجبیل خشک است. این مخلوط را در یک فنجان آب گرم حل کرده و 3 بار در روز از آن بخورید.
چای زیره
یک قاشق چایخوری زیره خرد را در یک فنجان آب به مدت دو تا سه دقیقه بجوشانید و به آن یک قاشق غذاخوری برگ گشنیز تازه اضافه نمایید و روزی دو تا سه بار بعد از خوردن یک غذای سبک، از این چای بنوشید.
کته زیره
در هنگام بروز اسهال، کته زیره به همراه ماست مخلوط با زردچوبه مصرف کنید، آب برنج به عنوان جایگزین کته ماست مفید است.
جوشانده هل
- از دیگر شیوههای درمان خانگی اسهال نوشیدن جوشانده هل است. به این منظور یک غلاف هل سبز را پوست کنده و دانههایش را پودر کنید.
- نصف قاشق چایخوری پودر دانهها را در یک فنجان آب جوشانده، سرد کنید و به حالت سرد بنوشید و در صورت اسهال مزمن میتوانید آن را گرم بنوشید.
شربت نعنا + ابلیمو + عسل
یک قاشق غذاخوری کامل از برگ نعنا همراه با چند قطره آبلیموی تازه و عسل یک هضم کننده مناسب بوده و تسکین دهنده اسهال مزمن است. مصرف این شربت 2 تا 3 بار در روز از بهترین راههای درمان خانگی اسهال است.
خاکشیر
- از خواص خاکشیر تنظیم دستگاه گوارشی بوده و ابتلاء معده را به بیماریهای مختلف از جمله اسهال مرتفع میسازد. به این منظور خوردن خاکشیر یخمال توصیه میشود.
- کمی خاکشیر را تفت دهید و با آب سرد بنوشید.
پونه کوهی
دمنوش پونه کوهی در طب سنتی کاربرد بسیار زیادی دارد. این دمنوش دارای طبع گرم و خشک است و در درمان نفخ، اسپاسم معده، اسهال و انواع اختلالات مربوط به سیستم گوارش کاربرد دارد. خوب است بدانید که پونه کوهی موجب تسریع در هضم میشود و از ایجاد عفونت باکتریایی جلوگیری میکند.
سویق سنجد
سنجد به نوعی موجب درمان اسهال در کودکان و بزرگسالان میشود. سویق سنجد از آسیاب خود سنجد و هسته آن حاصل میشود و به عنوان یکی از بهترین داروهای گیاهی برای رفع التهاب و سم از دستگاه گوارش است. خوب است بدانید که سویق سنجد، سرشار از کلسیم بوده و برای رفع آرتروز، پوکی استخوان و التهاب مفاصل کاربرد دارد.
دمنوش بومادران
بومادران به عنوان یکی از موثرترین گیاهان در درمان التهاب معده و روده، اسهال و رفع بیاشتهایی کاربرد دارد که این گیاه خاصیت ضد باکتری و ضد التهابی دارد و برای ضدعفونی کردن دستگاه گوارش به کار گرفته میشود.
عرق اسپاسم معده
عرق اسپاسم معده که حاصل ترکیب چندین گیاه متفاوت میباشد، برای درمان درد و سوزش معده، التهاب معده و روده استفاده میشود. در حقیقت عرق اسپاسم برای درمان و جلوگیری از ایجاد اسهال موثر است.
رژیم غذایی
سعی کنید در زمانی که به اسهال مبتلا هستید از رژیم غذایی مناسب کمک بگیرید تا بدن ضعیف نشود و شرایط برای ایجاد بیماریهای بعدی فراهم نشود. در این موقع میتوانید از سوپ برنج کته، سیب زمینی آبپز و موز کمک بگیرید.
آبرسانی
آبرسانی در اسهال بسیار مهم است و به آب از دست رفته در هنگام اسهال بسیار کمک میکند. کم آبی در کودکان و بزرگسالان میتواند به عنوان یک خطر جدی تلقی شود.
نکته: در هنگام آبرسانی توجه داشته باشید از الکل، شیر، موادسودازا، نوشیدنیهای گازدار یا دارای کافئین استفاده نکنید.
پروبیوتیک
پروبیوتیکها در حقیقت همان باکتریهای مفیدی هستند که در دستگاه گوارش انسانها موجب تسریع در هضم مواد غذایی میشوند. در واقع همان میکروارگانیسمهایی هستند که در مواد غذایی متفاوتی مانند پنیر، چغندر، شکلات تلخ، زیتون سبز، خیارشور، خمیر مایه، کامبوچا، ماست و غیره یافت میشوند.
پرهیزات غذایی در هنگام اسهال
- اصلیترین راه درمان سریع اسهال، داشتن استراحت کافی به همراه رژیم غذایی مناسب میباشد.
- نداشتن استراحت کافی، بدن را ضعیف میکند و شمارا مستعد ابتلا به انواع بیماریها و مشکلات میسازد.
- در زیر برخی نکات تغذیهای ذکرشده است که رعایت این نکات به درمان سریعتر بیماری شما کمک شایانی میکند.
- هنگام اسهال از خوردن مواد غذایی مانند غذاهای تند، غذاهای پرچرب، شیر و کره و روغن، مواد غذایی حاوی فیبر زیاد مانند برخی میوهها و سبزیها، مواد غذایی دارای قند و شکر زیاد همچنین نوشیدنیهایی گازدار و کافئین دار و مواد غذایی سبوسدار پرهیز کنید. خوردن این مواد منجر به از دست دادن آب بدن شما میشود.
- بههیچعنوان از لبنیات استفاده نکنید. ولی ماست و دوغ به دلیل حفظ باکتریهای مفید در روده از این قاعده مستثنا میباشند.
- برنج را بهصورت کته بپزید و بخورید. کته به خاطر راحت هضم شدن آن برای معده و رودههایی که در اسهال دچار مشکل شده است مناسب میباشد.
- در دوره اسهال، گوشت مرغ بخارپز شده به دلیل بافت نرم و خاصیت زودهضمی آن به شما توصیه میشود.
- درصورتیکه به اسهالهای ناشی از فشارهای عصبی دچار میشوید از خوردن گوشت، چربی جات، سبزی خام، آجیل، آب جو، آلو، آلوچه، شیر، سرکه، قند و شکر، غذای مانده و آب سرد خودداری کنید.
- همچنین فکر زیاد و عصبانیت بیماری شما را تشدید میکند.
- در هنگام ابتلا به اسهال از خوردن مواد غذایی زیر خودداری کنید: لوبیا، انواع توتها، کلم بروکلی، کلم، گلکلم، نخود، قهوه، ذرت، بستنی، شیر، نخودفرنگی
- از مصرف آبمیوهها جدا خودداری کنید. این مسئله هضم و گوارش آنها را دشوار میسازد.
درمان اسهال در سفر
- اگر در طول سفر دچار اسهال شدید، حداقل یک روز غذای گوشتی نخورید و با خوردن کمی اسفند (یک قاشق چای خوری) خود را درمان کنید…
- عرق نعناع و بادام درختی خام نیز در رفع آن مفید است.
پیشگیری از اسهال در مسافرت
- برای پیش گیری از اسهال در هنگام سفر، باید غذاها و محصولات لبنی را به دقت انتخاب کنید.
- میوهها و سبزیهای تازه باید به دقت شستشو شوند و به صورت تازه و میوهها پوست کنده یا پخته مصرف شوند.
- از فروشندگان دوره گرد خیابانی خوراکی خریداری نشود. چون فروشندگان دوره گرد خیابانی به دلیل نداشتن تسهیلات بهداشتی کافی عامل بروز بیماری خواهند شد.
- مسافرانی که به مناطق پر خطر مسافرت میکنند باید از آبهای آماده در بطریهای بهداشتی استفاده کنند و از مصرف آب و یخ های غیر بهداشتی در مکانهای مختلف دوری گزینند.

دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.